၁။ ပထမ သေဘာတရားမွာ မိမိ၏ဂုဏ္သိကၡာကို မိမိကေလးစားတန္ဖိုးထားရျခင္းပင္ျဖစ္၏။
တစ္သက္လံုးဖံုးထားသမွ် ခါးကုန္းခါမွေပၚဟူေသာ အျဖစ္မ်ိဳးမေရာက္ရေလေအာင္ မိမိတို႕၏
ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္လာေသာ မိမိတို႔၏ ဂုဏ္သိကၡာမ်ား ၊မိမိတို႔၏ မ်ိဳးရိုး
စဥ္ဆက္ဂုဏ္သိကၡာမ်ားကို ရိုေသေလးစား တန္ဖိုးထားေသာ သေဘာထားျဖင့္ လုပ္ငန္းမ်ားကို
လုပ္ေဆာင္ရ၏ ။ဤသေဘာထားကို အတၱာဓိပတိ ဟုေခၚဆိုရ၏။
၂။ ဒုတိယထားရွိရမည့္ သေဘာထားမွာ ေလာကာဓိပတိျဖစ္ပါ၏ ။ ေလာကာဓိပတိဟူသည္
ပတ္၀န္းက်င္ေလာက ကိုေလးစားျခင္းပင္ျဖစ္၏ ။ ပတ္၀န္းက်င္ေလာကတြင္ မိမိ၏မိသားစု၊
မိမိ၏ရပ္ရြာ၊ မိမိ၏ျမိဳ႕နယ္၊ မိမိ၏ႏို္င္ငံႏွင့္ ကမၻာတစ္ခုလံုးပါ၀င္၏ ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ဆိုရေသာ္
လူသားအားလံုးပါ၀င္၏ ။ အမွန္အားျဖင့္လူတစ္ေယာက္သည္ လူသားအားလံုးပါ၀င္ေသာ လူ႕အဖဲြ႕စည္း၏ အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးျဖစ္ေလရာ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္းေကာင္းပါမွ လူ႕အဖြဲ႕စည္းတစ္ခုလံုး
ေကာင္းေပမည္။ ထို႕ေၾကာင့္လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္သည္ ပတ္၀န္းက်င္ေလာက၏ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာေရးအတြက္ တာ၀န္ရွိပါ၏။ သို႕ျဖစ္၍ မိမိႏွင့္ပတ္သက္ျပီး
ပတ္၀န္းက်င္ေလာက၌ နစ္နာမႈမရွိရေလေအာင္ ပတ္၀န္းက်င္ကိုေလးစားရျခင္းျဖစ္ပါ၏။
ပတ္၀န္းက်င္၌ေနျပီး ပတ္၀န္းက်င္ကိုအေလးဂရုမျပဳေသာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္စုေတြအေနႏွင့္
ပတ္၀န္းက်င္ကလည္း ထိုလူသားမ်ိဳးႏြယ္စုကို မ်က္ကြယ္ျပဳမည္မွာအမွန္ပင္ ။
၃။ တတိယ ထားရွိရမည့္သေဘာထားသည္ ဓမၼာဓိပတိ ျဖစ္၏ ။
ဤ၌ ဓမၼာဓိပတိသည္ အရာက်ယ္၏ ။ သံသရာတြင္းႏွင့္လည္းပတ္သက္၏ ။ သံသရာလြန္ႏွင့္လည္း
ပတ္သက္၏ ။ ေလာကႏွင့္လည္းပတ္သက္၏ ။ေလာကုတၱရာႏွင့္လည္း ပတ္သက္၏ ။လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္းစီႏွင့္လည္းပတ္သက္၏ ။ေလာကတစ္ခုလံုးႏွင့္လည္းပတ္သက္၏ ။
ထို႕ေၾကာင့္ဆိုင္ရာဆိုင္ရာ သတ္မွတ္ထားေသာ ယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊ ဓေလ့ထံုးစံမ်ား၊ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒမ်ားႏွင့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားကို ဤေလာက ပစၥကၡ၌ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာေရးအတြက္
စိတ္ရင္းမွန္ ၊ေစတနာမွန္ႏွင့္ ေလးစားအပ္၏ ။ တမလြန္ျငိမ္းခ်မ္းသာယာေရးအတြက္ ဆိုင္ရာဆိုင္ရာ သတ္မွွတ္ထားေသာ ကိုယ္က်င့္သိကၡာမ်ား ၊ကုသိုလ္ေကာင္းမႈမ်ား၊ ဆိုင္ရာမိမိယံုၾကည္ကိုယ္းကြယ္ရာ ဘာသာတရားဓမၼက်င့္စဥ္မ်ားကိုလည္း ေလးစားလိုက္နာအပ္၏။
အနက္အဓိပၸာယ္အားျဖင့္ ဓမၼဟူသည္သက္ရွိလူသားေတြအတြက္ ေကာင္းေသာသေဘာကိုေဆာင္ပါမွ
ဓမၼမည္ပါ၏။ မိမိတို႕၏ အယူအဆအရသာ ေကာင္းသည္ဟုသတ္မွတ္ထားရံုမွ်ႏွင့္ ေတာ့ဓမၼမမည္ႏိုင္ေသးေပ။
ဓမၼဟူသည္ တဏွာ၊ မာန၊ ဒိ႒ိ တို႕ကိုပါးသည္ထက္ပါးေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္ေသာ သေဘာရွိမွသာ စစ္မွန္ေသာဓမၼမည္၏ ။ ထို႕ေၾကာင့္ဓမၼာဓိပတိအရ တရားကိုေလးစားျခင္းဟူသည္မွာ လုပ္ငန္းမ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ရာ၌ မိမိ၏ တဏွာ၊ မိမိ၏ မာန၊ မိမိ၏ ဒိ႒ိတုိ႕ကို ပါးႏိုင္င္သမွ်ပါးေအာင္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖစ္၏ ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ဆိုရေသာ္ မိမိ၏ အတၱကို ပါးႏိုင္သမွ်ပါးေအာင္လုပ္ေဆာင္ျခင္းပင္ျဖစ္၏။
အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အတၱဟူသည္ တဏွာျဖင့္စဲြေသာ အတၱလည္းရွိ၏။ မာနျဖင့္စြဲေသာ အတၱလည္းရွိ၏။ ဒိ႒ိျဖင့္စြဲေသာ အတၱလည္းရွိ၏ ။ ထုိ႕ေၾကာင့္ပင္ အတၱပါးလွ်င္ တဏွာ၊ မာန၊ ဒိ႒ိ
တို႕သည္လည္း အထို္က္အေလ်ာက္ပါးေသာေၾကာင့္ ဓမၼာဓိပတိအရ အတၱပါးေအာင္လုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္ တရားကိုေလးစားျခင္းပင္ ျဖစ္၏ဟု ဆိုျခင္းျဖစ္၏ ။
သက္ရွိလူသားတို႕၏ ဘ၀သက္တမ္းတစ္ေလွ်ာက္ လုပ္ငန္းမ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ရာတြင္ ဓမၼာဓိပတိ
သေဘာ ပါ၀င္မႈရွိမရွိကို ေသခါနီးကာလ၌ နိမိတ္ျပ၏။ ေသခါနီးကာလာတြင္ ကမၼနိမိတ္၊ ဂတိနိမိတ္၊ ပ၀တိၱနိမိတ္ တည္းဟူေသာနိမိိတ္သံုးပါးတြင္ တစ္ပါးပါးတြင္မလဲြမေသြထင္ရ၏။
ကံသည္ ဓမၼနိယာမအရ ဇေနတိ သဒိသံပါကံ ဆိုသည့္အတိုင္း မိမိႏွင့္တူေသာ အက်ိဳးကိုေပး၏။
ကံကိုလိမ္ညာ၍မရႏိုင္ ။ လူသားတို႕အေနျဖင့္ မိမိတို႕လုပ္ေသာအမႈကို ပုထုဇဥ္တို႕ဓမၼတာအရ
အေကာင္းခ်ည္းဟူ၍ ထင္တတ္ၾကေလရာ မိမိတို႕၏အထင္ မွန္သည္ မမွန္သည္ကို ေသခါနီးကာလ၌ သိရမည္ျဖစ္၏ ။
မိမိျပဳခဲ့ေသာ ကံသည္ မိမိတို႕အေနျဖင့္ ေကာင္းသည္ဟု လုပ္ခဲ့ျခင္းပင္ျဖစ္ေစကာမူ ေသခါနီးကာလ၌ သူ႕သေဘာ သူေဆာင္ကာ ကမၼနိမိတ္၊ ဂတိနိမိတ္၊
ပ၀တိၱနိမိတ္ ဟူေသာ နိမိတ္သံုးပါးတို႕တြင္ တစ္ပါးပါးေသာ နိမိတ္ျဖင့္ တူေသာအက်ိဳးေပးသည့္
သေဘာကို မလဲြမေသြျပမည္ျဖစ္၏။ ၀ရမ္းေျပးလူဆိုးတစ္ေယာက္သည္ ရာဇ၀တ္ေဘးမွ ေျပး၍
လြတ္ခ်င္လြတ္ဦးမည္။ အကုသိုလ္ျပဳလုပ္ခဲ့ပါက ဘယ္ေနရာေျပးေျပး ယင္းအကုသိုလ္၏ ျပစ္ဒဏ္မွ
ေျပးမလြတ္ႏိုင္။ ထို႕ေၾကာင့္ဤေလာကတြင္ မည္သည့္လုပ္ငန္းကိုလုပ္လုပ္ အကုသိုလ္လုပ္ငန္းမ်ားကို မလုပ္မိေအာင္ ၊ အတၱစိတ္နည္းပါးေအာင္၊ ေလာကကို မိမိအတြက္ အသံုးမခ်ဘဲ မိမိတို႕၏ဘ၀ကိုသာ ေလာကအတြက္အသံုးခ်တတ္ေအာင္ ျမတ္ဗုဒၶသည္
ဤတရားသံုးပါးကို ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါ၏ ။ (ဦးေရႊေအာင္)
